Zabezpieczenie kredytu

Zabezpieczenie kredytu (ang. collaterat) - prawne zabezpieczenie zobowiązań dłużnika zaciągniętych wobec banku (dlatego często spotyka się rozbudowane określenie: dodatkowe prawne zabezpieczenie spłaty kredytu). Celem ustanawiania zabezpieczenia jest zapewnienie bankowi zwrotu należności z tytułu udzielonych kredytów i gwarancji bankowych wraz z odsetkami, prowizjami i innymi kosztami, w razie nieuregulowania zobowiązań przez dłużnika w umownym terminie. Pomimo, że zgodnie z polskim prawem cywilnym dłużnik ponosi odpowiedzialność osobistą za zaciągnięty dług (tzn. za zaciągnięty przez siebie dług odpowiada on całym swoim majątkiem teraźniejszym i przyszłym) zabezpieczenie może dotyczyć majątku dłużnika jak też majątku osób trzecich. Ustanowienie zabezpieczenia (w przypadku niektórych jego form) ułatwia bankowi dochodzenie roszczeń, zwiększa wartość majątku, z którego bank może się zaspokoić (w przypadku zabezpieczenia przez osoby trzecie), bądź daje możliwość zaspokojenia się z obciążonych rzeczy bez względu na to, czyją stały się własnością (w przypadku ustanowienia tzw. ograniczonych praw rzeczowych - hipoteki lub zastawu, kiedy mówi się o tzw. odpowiedzialności rzeczowej za dług). Zabezpieczenia kredytów dzielą się na osobiste i rzeczowe. Wśród zabezpieczeń osobistych można wyróżnić: weksel własnym blanco, poręczenie wekslowe, gwarancję bankową, poręczenie według prawa cywilnego, przelew wierzytelności na zabezpieczenia przystąpienie do długu kredytowego, pełnomocnictwo, poddanie się egzekucji aktem notarialnym. Za zabezpieczenia rzeczowe uznaje się: hipotekę, zastaw na zasadach ogólnych, bankowy zastaw rejestrowy, zastaw na prawach, przewłaszczenie na zabezpieczenie, kaucję, blokadę środków na rachunku bankowym, ubezpieczenie kredytu. Przy wyborze formy zabezpieczenia banki kierują się m.in. wysokością kredytu, długością okresu kredytowania, oceną sytuacji ekonomiczno - finansowej i statusem prawnym kredytobiorcy, ryzykiem związanym z udzieleniem kredytu, realną możliwością zaspokojenia roszczeń banku w możliwie najkrótszym czasie z przyjętego zabezpieczenia oraz ewentualnie kosztami związanymi z jego ustanowieniem. Banki zazwyczaj wymagają ustanowienia zabezpieczenia przed wypłatą kredytu, jednak często dodatkowo zastrzegają sobie możliwość wystąpienia w trakcie kredytowania o jego wzmocnienie, gdy stwierdzą np. pogorszenie sytuacji finansowej dłużnika bądź znaczne obniżenie realnej wartości dotychczasowego zabezpieczenia. W związku z tym, że bank nie jest pewien, czy w przypadku zaspokajania swoich roszczeń poprzez realizację zabezpieczenia (np. sprzedaż nieruchomości obciążonej hipoteką) uzyskane kwoty wystarczą na spłatę długu (np. rynek ustali niższą cenę bądź dojdzie do podziału z innymi wierzycielami) i na pokrycie dodatkowych kosztów banku związanych z egzekucją, zazwyczaj żąda, aby wartość zabezpieczenia przewyższała kwotę kredytu (w zależności od formy zabezpieczenia, nawet 2 - lub 3 - krotnie). Zob.też pokrycie. W razie egzekucji, wierzycielowi (bankowi) przysługuje wybór, z których form zabezpieczenia chce się zaspokoić. W razie uregulowania zobowiązań dłużnika, zabezpieczenia zgodnie z prawem tracą moc, jednak w niektórych przypadkach (np. hipoteka, zastaw) zwolnienie zabezpieczeń następuje przy zachowaniu szczególnej formy.